Zero Waste Belgium

belgium-flag

  • INTRODUCTIE: wat is zero waste?

ZERO WASTE is de term die de doelstelling of levenshouding aangeeft van een groeiende beweging mensen over heel de wereld die ervoor kiezen te leven met zo weinig mogelijk verspilling en afval.

In België produceren we ongeveer 503 kg afval per inwoner per jaar. Overal, in elke winkel, worden we gedwongen producten te kopen verpakt in afval. Dit is meestal plastiek met een mini-levensduur. En wat gebeurt er met ons afval? Het wordt verbrand of gerecycleerd tot kwalitatief lagere producten. Echt duurzaam voelt dat niet aan. Zelfs al wordt het grootste deel van ons afval gerecycleerd of verbrand is er nog zeer veel zwerfafval. Dit vuilnis komt o.a. in de natuur en de zee terecht waar het vervolgens schade aanricht aan fauna en flora.

Het verlangen om afvalvrij te leven groeit vanuit de bewustwording dat je handelingen een rechtstreeks effect hebben op het milieu waarin je leeft. Afvalvrij of afvalarm leven is dus een bewuste keuze die je maakt om in alle aspecten van je dagelijkse leven proactief op zoek te gaan naar manieren om verspilling te vermijden en je afvalproductie te minimaliseren.

Wij van Schonestadsmeisje geven de voorkeur aan de term ‘afvalarm’ of ‘limited waste’. We zijn er ons van bewust dat zelfs wanneer we producten kopen zonder verpakking, de bedrijven en groothandelaars waar we deze producten vandaan halen wel afval produceren. Met een zero-waste levenshouding streven we desondanks altijd naar een minimum aan verspilling en afval. We gaan hierbij steeds op zoek naar het beste, afvalarmste alternatief. Lees hieronder in het interview over de theorie en de praktijk van afvalvermindering met Sophie Deren eigenares van Ohne, de eerste afvalarme winkel in Gent: https://schonestadsmeisje.com/2016/02/28/gastblog-2-in-gesprek-met-sophie-deren-van-ohne/

 

  • VIJF BASISPRINCIPES OM AFVAL TE VERMIJDEN IN HET DAGELIJKS LEVEN

Bea Johnson introduceert in haar boek Zero Waste Home de regel van 5xR: een stel basisprincipes die je je kan eigen maken om ervoor te zorgen dat er zo weinig mogelijk afval in de restcontainer belandt: Refuse, Reduce, Reuse, Recycle, Rot (compost), in deze volgorde. Deze vijf stappen kunnen worden toegepast op verschillende gebieden van het huishouden, maar ook buitenshuis en op je werk.

PRINCIPE 1: WEIGER alles wat je niet nodig hebt: van voedingswaren tot kleren kopen, het begint allemaal buitenshuis. Wat je niet in huis haalt kan niet in de vuilbak belanden.

Tips:
Plan op voorhand wat je gaat eten (per dag/week) en maak een boodschappenlijstje van wat je daarbij nodig hebt. Zo vermijd je dat het surplus bederft en moet worden weggegooid.

Wees voorbereid om wegwerpartikelen te vermijden. Breng je eigen boodschappentas mee naar de winkel en vermijd zo wegwerpzakjes.

PRINCIPE 2 REDUCEER of beperk de hoeveelheid van wat je nodig hebt en wat je koopt.

Tips:
Leg geen al te grote voorraden aan van voedingswaren die kunnen bederven.

Pas deze regel toe op keukengerei, kledij, meubels en andere gebruiksvoorwerpen en accessoires voor je huis. Stel jezelf bij elk voorwerp dat je wilt aanschaffen de vraag, “heb ik dit wel echt nodig?”.

Probeer de bovenstaande oefening ook te maken met de dingen die je al hebt. Maak op deze manier geleidelijk aan schoon schip in je huishouden. De dingen die je niet (meer) nodig hebt kan je o.a.:
– ruilen met vrienden, ‘swappen’…
– verkopen op rommelmarkten of Kapaza..
– weggeven via de online weggefwinkel of facebookgroep GIFT-Gent

PRINCIPE 3: RECUPEREER of hergebruik wat je hebt. Geef dingen een tweede leven.

Tips:
Stel jezelf de vraag of bokalen, zakjes, doosjes etc. kunnen worden hergebruikt of eventueel kunnen dienen voor andere doeleinden. Bijvoorbeeld

LET WEL: recupereren is niet gelijk aan opstapelen en verzamelen en je huis vullen met dingen die je ‘misschien ooit’ zou kunnen gebruiken…

  • Hergebruik de (brood)zakjes die je nog in huis hebt zo vaak mogelijk.
  • Recupereer voedselrestjes en gebruik ze als ingrediënten voor een volgende maaltijd
  • Gebruik glazen voedselcontainers om allerhande kleine accessoires in op te bergen.
  • Maak (boodschappen)lijstjes op oude enveloppen of kladpapier.
  • Hergebruik vlootjes en andere voedselcontainers om restjes in te vriezen.
  • Gebruik lege yoghurt potten om plantjes in te zaaien.
  • Breng je kapotte schoenen naar de schoenmaker voor herstel.
  • Naai dat gaatje in je sokken dicht met naald en draad.

LET WEL: recupereren is niet gelijk aan opstapelen en verzamelen en je huis vullen met dingen die je ‘misschien ooit’ zou kunnen gebruiken…

PRINCIPE 4: RECYCLEER wat je niet hebt kunnen weigeren, beperken of hergebruiken. Kies voor recycleerbare alternatieven wanneer je echt niet om verpakking heen kunt. Zie punt 3 hieronder voor uitgebreide info over recyclage in België.

PRINCIPE 5: COMPOSTEER de rest

 

  • WAAR KAN JE BELGIË MET JE (REST)AFVAL EN RECYCLAGEMATERIAAL TERECHT?

Hiervoor kan je terecht jij je lokale afvalintercomunale. Dit is een intergemeentelijk samenwerkingsverband dat instaat voor het lokaal afvalbeheer van de betrokken gemeentelijke vennoten. Ze voeren verschillende taken uit waaronder:

  • Het voorkomen van afval en hergebruik stimuleren bij de bevolking.
  • Het organiseren van inzameling van afvalstoffen huis-aan-huis en via de containerparken.
  • Het verzekeren van de afzet van het ingezamelde afval en het vervoer ervan.
  • De verwerking van het afval.

Vind je eigen intercomunale op deze lijst: www.interafval.be/onze-leden

Meer info over intercomunales vind je bij Interafval, het samenwerkingsverband van de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG), alle Vlaamse afvalintercommunales en andere lokale besturen die instaan voor lokaal afvalbeleid.

Interafval vertegenwoordigt hiermee rechtstreeks het democratisch verkozen overheidsniveau dat instaat voor het huishoudelijk afvalbeleid voor meer dan zes miljoen Vlamingen. Voor hen dragen de gemeenten en afvalintercommunales de wettelijke opdracht te zorgen voor het huishoudelijk afvalbeleid. Die lokale aanpak op maat en lokale sturing wordt internationaal erkend als één van de fundamenten van het succesvol Vlaams afvalbeleid.
(bron: https://www.interafval.be/)

Voor huishoudelijk verpakkingsafval:

Fost Plus (bron: www.fostplus.be): is als erkend organisme verantwoordelijk voor de inzameling en de sortering van huishoudelijk verpakkingsafval in België. Zij zorgen ervoor dat de opgehaalde of ingezamelde huishoudelijke verpakkingen maximaal kunnen worden gerecycleerd.

Fost Plus beheert het systeem voor de selectieve inzameling, sortering en recyclage van de volgende verpakkingen:

  • Plastic flessen en flacons, zoals drankflessen, shampooflacons of huishoudelijke onderhoudsproducten.
  • Metalen verpakkingen, waaronder conservenblikken, drankblikjes, spuitbussen met voedingswaren en cosmetica
  • Drankkartonsvoor onder meer fruitsap, melk en soep.
  • Flessen, bokalen en flacons in doorzichtig glas, kleurloos of gekleurd.
  • Papier en karton, meer bepaald papieren zakken en kartonnen dozen, kranten, tijdschriften, folders, boeken, briefpapier en printpapier.

Meer informatie over recycleren en de terugnameplicht vindt u ook bij de volgende organisaties en overheidsinstellingen (Bron: www.belgium.be):

  • VAL-I-PAC(externe link)is het erkend organisme dat de taak van de ondernemer een stuk eenvoudiger maakt door ervoor te zorgen dat haar leden in regel zijn met de Belgische wetgeving op bedrijfsmatig verpakkingsafval.
  • Valorfrit vzw(externe link)is het organisme dat sinds 1 januari 2005 instaat voor het beheer en de inzameling van gebruikte dierlijke en plantaardige oliën en vetten.
  • BEBAT(externe link)zorgt voor de inzameling van batterijen.
  • Recupel vzw(externe link)is opgericht door de fabrikanten en invoerders van elektrische en elektronische apparaten en met de steun van de gewestelijke overheden. Haar opdracht bestaat erin de inzameling, sortering, verwerking en recyclage van Afgedankte Elektrische en Elektronische Apparaten (AEEA) in België te organiseren.
  • OVAM(externe link)is de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij. Haar opdrachten zijn nauwkeurig omschreven en afgebakend en beslaan in hoofdzaak de problematiek van de afvalstoffen en de bodemsanering in Vlaanderen.
  • Leefmilieu Brussel(externe link), het Brussels Instituut voor Milieubeheer (BIM) is de administratie voor leefmilieu en energie van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.
  • OWD(externe link)(fr) is het ‘Office wallon des déchets’ dat deel uitmaakt van de ‘Direction générale des Ressources naturelles et de l’Environnement’ van Wallonië.
  • IVC(externe link), de Interregionale Verpakkingscommissie
  • Febelauto(externe link)is de organisatie die de belangen coördineert van iedereen die betrokken is bij de verwerking van autowrakken.
  • Recytyre(externe link)is het Belgische beheersorganisme voor afvalbanden.
  • Valorlub(externe link)is het Belgische beheersorganisme voor afvalolie.
  • Recybat(externe link)is het Belgische beheersorganisme voor gebruikte loodaccu’s.
  • be(externe link)is de Algemene Vereniging van de Geneesmiddelenindustrie (AVGI). Ze zorgt voor de ophaling van oude en vervallen geneesmiddelen via de apotheken.

 

 

  • RECYCLAGELABELS IN BELGIE

Op consumentenverpakkingen vind je tal van labels en pictogrammen die informatie geven over sorteren, composteren, hergebruiken of recycleren. StoreCheck Magazine goot de pictogrammen die voorkomen op producten die in België verkocht worden in een handig overzicht.

(Samenstelling: Frederika Hostens, met dank aan écoconso en OVAM, Bron: http://www.frederikahostens.be/files/article/1005_scm_labels_verpakkingen.pdf)

zerowaste week belgium image 1

zero waste week belgium image 2

MEER INFO OVER RECYCLAGE

Recyclage- en andere ecolabels: http://www.labelinfo.be/

Kringloopcentra Vlaanderen: http://www.dekringwinkel.be/kw/over-ons_2.aspx

Resources Wallonie/Brussel: http://www.res-sources.be/ressources-0 (federatie van bedrijven uit de sociale economie in Wallonië en Brussel, die voorwerpen en producten ontvangen, inzamelen, sorteren, herstellen, recycleren, restylen en doorverkopen, en deze zo een nieuw leven geven)


 

  • TIPS VOOR MINDER AFVAL

WINKELEN MET MINDER AFVAL

Het grootste deel afval dat in onze vuilzak belandt is afkomstig van verpakkingen rond de producten die we kopen. Afval verminderen begint dus buitenshuis. Een goede voorbereiding is het halve werk.

  • Neem altijd een boodschappentas mee wanneer je buitenshuis gaat: zo heb je een lege tas op zak voor onvoorziene aankopen en vermijd je wegwerpzakjes op onbewaakte momenten.
  • Ga naar de lokale (groente)markt:neem je eigen herbruikbare zakjes mee en vraag aan verkopers om groenten en fruit e.d. hierin te doen.
  • Neem je eigen broodzak mee naar de bakker:gebruik een (zelfgemaakte)katoenen zak of hergebruik papieren broodzakjes zo vaak mogelijk.
  • Ga met je eigen potjes naar de winkel:op de onderstaande link van ‘Mij Pak Je Niet In’ vind je winkels in je buurt waar je met open armen ontvangen wordt met je eigen verpakking: https://www.google.com/maps/d/viewer?mid=zrSWKB1ss6VY.kZpBong_H2XY
  • Koop je voedingswaren in eenverpakkingsarme winkel: momenteel zijn er in Vlaanderen reeds 5 verpakkingsarme winkels.
    Klik op de onderstaande link en vind een verpakkingsarme winkel in je buurt:
    http://bepakt.com/map-of-packaging-free-shops/

VERPAKKINGSARME WINKELS IN BELGIE

ROBUUST: The Zero Waste Shop (Antwerpen)
OHNE (Gent)
CONTENT (Leuven)
CHYL (Brussel)
Almata (Brussel)


HOE BEREID IK ME VOOR OM VERPAKKINGSVRIJ TE WINKELEN?

zero waste week belgium image 3

  1. Boodschappentassen:neem genoeg lege tassen mee, heb altijd een lege tas op zak voor onvoorziene aankopen. Zo vermijd je wegwerpzakjes op onbewaakte momenten.
  2. Zakjes voor groenten&fruit:netzakje of hergebruik papieren zakjes zo vaak mogelijk
  3. Zakjes voor grove droogwaren(vb. bonen, pasta, noten, koekjes): netzakje
  4. Zakjes voor fijnere droogwaren(vb. meel, kokosrasp, zaden, muesli, havermout):katoenen zak (of trommel/bokaal…)
  5. Zakjes voor Brood:
    • gesneden >
    • ongesneden >netzakje of doek
  6. Gedroogde vruchten/rozijnen:allerhande netjes/zakjes
  7. Lege recipiënten/flessen oor kuisproducten/:hergebruik indien mogelijk flessen of dozen van opgebruikte producten
  8. Lege recipiënten/flessen voor vloeibare zeep/shampoo/conditioner:hergebruik indien mogelijk flessen of potjes van opgebruikte producten
  9. Flessen voor vloeibare voedingswaren(vb. olie, azijn, wijn, siroop): hergebruik indien mogelijk flessen met schroefdop of klepsysteem. De meeste winkels verkopen zelf flessen die je later kan laten hervullen. Sommige verpakkingsarme winkels, zoals OHNE hebben ook een eigen leeggoedsysteem.
  10. Leeg eierdoosje:voor biologische vrije-uitloop eitjes bij de bio-boer
  11. Bokalen(met brede hals): enkel voor vloeibare of oliehoudende voeding zoals notenpasta’s en ander smeerbaar beleg, mayonaise, olijven en andere tapas,…
  12. Containers met deksel/trommeltjes:voor olijven traiteur, afhaalmaaltijden, zachte of olieachtige kazen (type: feta, Berloumi, brie), notenburgers…
  13. Bijenwaskatoen:alternatief voor plasticfolie, werkt uitstekend voor harde en halfzachte kazen (vb. Emmentaal, Parmezaan), notenburgers, cake…
  14. Alternatieven voor lunchzakjes en wikkels: Er zijn allerhande alternatieven voor lunchzakjes op de markt die voor verschillende doeleinden kunnen dienen bijvoorbeeld:  lunchskins, Kids Konserve, Roll’Eat…(Lees ook de blogpost van Schonestadsmeisje: “Ik ga naar de winkel en neem op voorhand mee…“)

TIPS VOOR MINDER AFVAL IN DE KEUKEN

Vervang wegwerp door herbruikbare, wasbare, en/of recycleerbare alternatieven:

  • papieren servetten> stoffen servetten
  • keukenrol> microvezel schoteldoek, handdoek, stoffen servetten
  • prikkertjes voor aperitiefhapjes> mini aperitiefvorkjes, aperitieflepels
  • vloeibare handzeep> blokje vaste handzeep
  • afwasmiddel> hervulbare fles afwasmiddel Sonnet of maak je eigen afwasmiddel
  • aluminiumfolie= afhankelijk van functie:
    • potjes afdekken > bordjes, bijenwas wrap (abeego, bee’s wrap…)
    • voedsel bewaren > afwasbare doosjes, trommeltjes, bokalen, wasbare boterhamzakjes
    • voedsel transporteren > brooddoos, trommetjes, bokalen, bijenwaswrap, wasbare zakjes
    • om te koken > ovenschalen en schotels
  • vershoudfolie> idem aluminiumfolie
  • keukenweegschaal op wegwerpbatterijen > mechanische keukenweegschaal
  • bakpapier > siliconen bakmat
  • plastieken ijsblokjesvorm/zakjes > metalen/siliconen ijsblokjesvorm
  • Koffiefilters/pads/cups > Moka, Frenchpress of herbruikbare koffiefilter

 

TIPS VOOR MINDER AFVAL IN DE BADKAMER

zero waste week belgium image 4

Vervang geleidelijk aan wegwerpspullen door duurzame, herbruikbare, wasbare en/of recycleerbare alternatieven en minimaliseer verpakking:

  • Oorwatjes (7) roestvrijstalen oorlepeltje
  • Wattenschijfjes (12)> Stoffen wasbare wattenrondjes
  • Tampons (9) > Siliconen menstruatiecup
  • Inlegkruisjes, maandverband (8)>Wasbare inlegkruisjes, maandverband
  • Papieren zakdoekjes (10&11) > Stoffen wasbare zakdoekjes, handdoekjes
  • Plastieken tandenborstel (5) > Composteerbare tandenborstel: hout of bamboe, of tandenborstel uit gerecycleerd plastiek
  • Scheermesje (13&14) > Roestvrijstalen scheermes ‘safety razor’

 

Vervang toxische verzorgingsproducten in wegwerpverpakking met natuurlijke producten in hervulbare flessen.

  • Shampoo >stuk natuurlijke (olijfolie) zeep (16)/vaste shampoo (15)
    wassen met 1 soeplepel natriumbicarbonaat (1) in 200ml water of
    vul een lege fles shampoo bij in een verpakkingsvrije winkel
  • Conditioner > spoelen met 15ml appelazijn (2) op 200ml water,
    vaste conditioners (18) of
    vul een lege fles bij in een verpakkingsvrije winkel
  • Douchegel (17&16)> Vaste zeep of vul een lege fles bij in een verpakkingsvrije winkel
  • Vloeibare handzeep (17&16) > vaste natuurlijke (olijfolie)zeep
  • Scheerschuim>Vaste natuurlijke (olijfolie)zeep (17&16) , amandel/olijf of andere(scheer)olie  (4)
  • Tube tandpasta (6) >maak je eigen tandpasta met gelijke delen natriumbicarbonaat + kokosolie + enkele druppels essentiële pepermuntolie
  • Bodylotion(4)> (amandel/olijf of andere)olie, maak je eigen bodylotion.
  • Make-up > kies voor natuurlijke producten met navulbare of recycleerbare verpakking of maak je eigen cosmetica
  • Deodorant > gebruik gewoon natriumbicarbonaat (1),
    kies voor natuurlijke deo met navulbare of recycleerbare verpakking (3) of
    maak je eigen deodorant
  • WC papier > WC papier gemaakt van gerecycleerde papiervezels
  • Wasmiddel > biologisch-afbreekbaar wasmiddel in hervulbare containers/flessen, wasnoten
  • Wasverzachter > appelazijn, biologisch-afbreekbare wasverzachter in hervulbare containers/flessen
  • Allesreiniger voor schoonmaak > natriumbicarbonaat in een strooibus, water, microvezel/katoenen doek
  • Personenweegschaal op wegwerpbatterijen > mechanische personenweegschaal of weegschaal op zonne-energie

TIPS VOOR MINDER AFVAL ONDERWEG

  • Plastieken waterflessen > neem je eigen drinkbus mee en hervul ze aan een waterkraantje
  • Afhaal koffie in wegwerpbekers > neem een herbruikbare koffietas/bokaal/thermos mee…
  • Drankjes in wegwerpbekers op festivals en concerten > neem je eigen beker mee
  • Afhaal lunch in zakjes en plastic/papier/aluminium potjes > neem je eigen lunch mee in herbruikbare bokalen/brooddoos
  • Plastieken rietjes> geen rietje, roestvrijstalen rietje
  • Papieren servetten > neem een stoffen servet mee
  • Wegwerpbestek > neem je eigen bestek mee (spork) naar je werk/picknick…

ALLERHANDE EXTRA TIPS VOOR MINDER AFVAL

  • Fietslichtjes met wegwerpbatterijen > fietslichtjes met usb-aansluiting
  • Wegwerpbatterijen > herlaadbare batterijen
  • Gewone lampen > Spaarlampen
  • Cadeaupapier > stoffen zakjes, mooie textielrestjes, sjaals (furoshiki)

 

  • MEER INFORMATIE

SCHONESTADSMEISJE: Ortja Wille & Nele Vandersickel

Blog: https://schonestadsmeisje.com/

Facebook: https://www.facebook.com/schonestadsmeisje/

“Ortja en Nele dragen met hun blog Schonestadsmeisje op hun eigen manier een steentje bij aan een betere toekomst. Zo verspreiden ze handige tips en verlichtende ideeën waarmee we zelf aan de slag kunnen. Want ons eigen gedrag heeft een rechtstreekse impact op het milieu. De Schonestadsmeisjes hebben maar al te goed begrepen dat verandering vaak bij onszelf begint. Op hun blog delen ze via verschillende posts hun ervaringen en ideeën omtrent duurzaam leven in een stedelijke omgeving, met alle specifieke uitdagingen en voordelen die daarbij komen kijken. Ze proberen een bewuste en open kijken te hanteren om zo tot een eenvoudiger en duurzamere levensstijl te komen.

Met de brede betekenis van het woord ‘schoon’ in gedachten en de stad als thuisbasis richten ze zich op iedereen die zich aangesproken voelt. Ze delen er behalve hun individueel verhaal ook tips en tricks uit hun eigen ervaring met de zero-waste levensstijl.  Bovendien kan je via de blog volgen hoe ze in het dagelijkse leven omgaan met de uitdagingen die de stad met zich meebrengt. Zo hopen ze een platform te creëren van waaruit ze de ‘big picture’ niet uit het oog verliezen en waarop ze in dialoog kunnen treden met hun lezers als klankbord voor hun ideeën en opinies.

Bezoek zeker de blog voor leuke DIY-projecten, inspirerende tips, interessante ervaringen en allerhande informatie en links.”
(Bron: https://veranderalles.wordpress.com/2016/01/19/de-schonestadsmeisjes/)

Deze blog heeft als doel:
– onze ervaringen op en creatieve en persoonlijke manier te delen,
– uit deze ervaringen praktische tips aan te reiken aan wie geïnteresseerd is,
– een bundel te maken van links en specifieke locaties beschikbaar in onze stad,
– een platform te creëren van waaruit we de ‘big picture’ niet uit het oog verliezen en
– een forum te openen om in dialoog te treden met jullie als klankbord voor onze ideeën en opinies.

 

ZIE OOK:

Zero Waste Belgium

Blog: https://zerowastebelgium.wordpress.com/

Facebook: https://www.facebook.com/ZeroWasteBelgium

 

Elise Elsacker:
Yess! My life is Plasticless

Blog: http://www.plasticless.be/

Facebook: https://www.facebook.com/yessmylifeisplasticless

&

Magma Nova

Website: http://magmanova.com/

Facebook: https://www.facebook.com/MagmaNovaDesign

 

Green Evelien

Blog: http://www.greenevelien.com/

Facebook: https://www.facebook.com/GreenEvelien

 

Low Impact Man:

Blog: http://www.lowimpactman.be/

 

Toon Erdekens

Blog: http://plastiek-stop.blogspot.be/

Facebook: https://www.facebook.com/tooneerdekens

 

Zero Waste Brussels: Aimee Vanvliet

Blog: http://zerowastebrussels.blogspot.be/

Facebook: https://www.facebook.com/zerowastebrussels?fref=ts

 

Mij pak je niet in:

In samenwerking met Schonestadsmeisje: https://schonestadsmeisje.com/schone-locaties/mij-pak-je-niet-in/

Website (tijdelijk): http://www.mijpakjenietin.be/

Facebookgroep: https://www.facebook.com/groups/1440393916216356/

 

Geschreven en samengesteld door Ortja Wille, blogger op www.schonestadsmeisje.com /written and composed by Ortja Wille, blogger on www.schonestadsmeisje.com

zero waste week belgium

Thanks to Ortja Wille for this page